یئنی یازې‌لار / Yeni Yazılar

دَنیزدن گلَن سَس / صابیر أحمدلی (20 یانوار حیکایه‌سی)

sabir əhmədli-yeniqapi

دَنیزدن گلَن سَس / صابیر أحمدلی (20 یانوار حیکایه‌سی)

“عزیز آنا!

بیرینجی‌سی، سلام. ایکینجی‌سی أڲر زحمت چکیب، منیم أحوالېمې خبر آلماق ایسته‌سن…

من ایندی دَربند یاخېن‌لېغېندایام. چیسگینلی-دومانلې بیر هاوادې. أصلا نیگاران قالما، بیرجه‌ گیله‌ اۆشۆمۆرَم.

دَنیزه‌ قار یاغېر، آما وئجیمه‌ دَڲیل. من تک دَڲیلم، جان آنا.

یاخشې‌سې بودور، هر شئیی اۏلدوغو تکی سنه‌ سؤیله‌ییم. بیله‌رم، گئجه‌ن-گۆندۆزۆن یۏخدور.

بیلیرم، شهرین بۆتۆن خسته‌خانا‌لارېنې، مئییت‌خانا‌لارېنې دۏلاشمېسان. بیرجه‌ ساعات گئجیکنده‌، گلیب گؤرۆردۆم آیاغېندان آسېلمېش قوش تکی إیوانداسان…

هئچ بیر اۏغول اؤز آناسېنا منیم دانېشاجاغېم ماجرانې دانېشماز.

آما سنی اینتیظاردا قۏیمایاجام. هر شئیی بیلمه‌لی‌سن…

بیر دقیقه‌… هوی، هوی!

یانوارېن اۏن دۏققوزوندان ییرمی‌سینه‌ کئچن گئجه‌، هامان قارامات گئجه‌ منی إودن بوراخماق ایسته‌مه‌دین. سنی اۏووندوروب ایناندېردېم کی، هئچ نه‌دن قۏرخما. دۏست‌لارېم اۏرادادېر، گئتمه‌سم اینجییَرلر.

بیز طیفلیس پرۏسپئکتینده‌، بیله‌جری یۏخوشونون شَهَره‌ آشدېغې یئرده‌ دایانېردېق. قۏشون شَهَره‌ سۏخولا‌ندا بیرینجی بیزیم’له‌ قارشېلاشدې.

تانک‌لار یئریدی اۆستۆمۆزه‌. هئچ بیریمیز اینانمادېق. دئدیک، بس قۏرخودورلار، چاتېب دایاناجاقلار.

تانک‌لارېن آردېنجا گلَن سۏلدات‌لارېن اۏتۏماتدان آتدېغې گۆللـه‌لری فیشنگ ساندېق…

بیر دقیقه‌. هوی-ی-ی! دَنیزده‌ نه‌ چۏخ سوایتی وارمېش، آنا… اؤتدۆ گئتدی، باشقا اۏوون اۆستۆنه‌ یؤنَلدی.

هه‌، عزیز آنا! هَنده‌وریمده‌ نئچه‌ اۏغلان یېخېلدې، یئنه‌ اینانمادېم.

اۏندا ایناندېم کی، سینه‌می گۆلـله‌لر اۏدلا‌دې.

… تانک‌لار اؤتدۆ، اۏتۏمات‌لار خیابان‌بۏیو گۆرله‌دی. بیچیب تؤکدۆلر. آردېنجا یئنی دسته‌لر، ماشېن‌لار گلدی.

کۆچه‌ فنرلری سؤندۆرۆلمۆشدۆ. نه‌ باش وئردیڲینی، یۏلداش‌لارېمېن باشېنا نه‌ گلدیڲینی اؤرگنمکدن اؤترۆ دیکه‌لیب، بۏیلانماغا چالېشدېم.

یاخېندا بیر نئچه‌ حربی-ثانیتار ماشېنې دایاندې. اۏرادان سۏلدات‌لار دۆشدۆلر. یېر-یېغېش باشلاندې. آرالارېندا ساققاللې، قاراصیفت جاوان‌لار واردې. بونلار لاپ اینصاف‌سېزدېلار.

کۏل‌لارېن آراسېنا جومور، کۆچه‌یه‌ سریلمیش شهید‌لرین اۆستۆنۆ آلېر، اۏتۏماتدان، تاپانچادان آتش آچېر، جان وئره‌نی یئنی‌دن گۆلـله‌یه‌ توتور، اؤله‌نی بیر ده‌ اؤلدۆرۆردۆلر.

سَس‌لرینی إشیدیردیم: ” Bıstro ubrat! Çtobı do utro niçeqo ne ostalos. Çisto!بېسترۏ اوبرات! چتۏبې دۏ اوترۏ نیچئقۏ نئ اۏستالۏس. چیستۏ!”

کۆرۆدۆلر، تۏپلادېلار. اۏجاق چاتېب یاندېردېلار…

بیزی اؤرتۆلۆ ماشېن‌لارا میندیریب، آرادان چېخارتدېلار.

شهرین بو یان‌لارېنا یاخشې بَلَد دَڲیلدیم. آما آنلادېم، ماشېن‌لار دَنیز کؤرپۆ‌لرینه‌ گئدیردی.

تۏرپاقدان چېخېب، تاختا دؤشه‌مه‌ ایله‌ سۆردۆ‌لر.

یاخېن‌لېقدا بیر نئچه‌ حربی کاتئر دۏلانماقدا ایدی. کؤرپۆیه ایکی “هیدرۏقراف” گمی باغلانمېشدې. آردېمېزجا “اورال” اۏتۏمۏبیل‌لری، بمب ثانیتار – “تعجیلی یاردېم” گلمکده‌ ایدی. یۆکۆ تئزجه‌نک گمی‌لره‌ کئچیریب، آرخادان چاتان‌لارا یۏل وئریلمه‌لی’یدی.

بیر دقیقه‌… بو دَنیزده‌ نه‌ چۏخ سوایتی وارمېش. پیرشاغېدا بیر کره‌ بیر اوشاغې دیشله‌میشدی. دئمه‌، قودوروبموش سوایتی. اوشاق دَلی اۏلدو…

بیزی “هیدرۏقراف”ېن گؤیرته‌سینه‌ گؤتۆردۆلر. ساهمانلې ترپه‌نیردیلر، خَرَک-سالا‌جالارې واردې. دۆشۆرَنده‌ دؤنه‌-دؤنه‌ یۏخلا‌یېردېلار. فنر‌لری اۆزۆمۆزه‌ سالدېلار، گؤزلریمیزه‌ توشلادېلار. أڲیلیب، نفسیمیزی ایمسه‌دیلر.

تک-تک تاپانچا‌لار آچېلدې، بالتا‌لار، کومبول‌لار ایشه‌ دۆشدۆ؛ کامبوزدان ایری پېچاق‌لار، کۏردالار گؤتۆرمۆشدۆلر.

پاترۏنا قناعَت إتدیلر. تام ساکیت‌لیک اۏلسون دئیه‌، أل-آیاغې ترپه‌نه‌نی اۏراداجا بیتیردیلر. گؤیرته‌ده‌ اۆستۆمۆزه‌ چادېر چکدیلر. خئیله‌ڲینی بۆکۆب، کندیر’له سارېیېب، تۆرۆم‌لره إندیردیلر.

گمی آچېلدې، کؤرپۆدن آرالاندې. سَحَر آچېلمېشدې.

سفره‌ یۏللاناجاغېمېزې، آما هارایا آپارېلاجاغېمېزې بیلمه‌دیڲیمیز حالدا، گؤیرته‌ده‌ تشویشه‌ دۆشدۆلر.

دئمه‌، خزر گمیچی‌لیک ایداره‌سی‌ حربی گمی‌لرین بوختادان چېخماغېنا ایجازه‌ وئرمه‌میشدی. بیزیم نفت‌داشېیان، قورو یۆک آپاران بؤیۆک گمی‌لریمیز لیمانېن گیریش-چېخېشېنې، کانال‌لا‌رې توتوب دایانمېشدېلار.

کؤرفز بلۏکادایا آلېنمېشدې. رادیۏ-راتسییا ایله‌ دانېشېغا باشلامېشدېلار.

بوم-بوز دَمیر آنبار‌لاردان نه‌ سؤیلندیڲینی إشیدیردیک: حربی دۏنانما خزر گمیچی‌لیڲیندن طلب إدیردی کی، یۏلو آچسېنلار. بیزیم‌کی‌لر قطعی إعتیراض إدیب، بیلدیردیلر: “سیزین گمی‌لره‌ باخما‌لې‌یېق. آپاردېغېنېز نه‌دیر؟” “حربچی‌لرین عائله‌سینی کؤچۆرۆرۆک”، – دئدیلر.

خزر گمیچی‌لری بیلدیردی کی، بیزیم آدام‌لار سیزین گمی‌لری یۏخلا‌مالې دېر. عکس حالدا، بیرجه‌ حربی گمی لیماندان چېخا بیلمه‌یه‌جک.

اۆچ گۆن اؤجَشدیلر. خزر گمیچی‌لری حربی گمی‌لرین یئرلشدیڲی “ثابیت اۏروج‌اۏو” تانکئرینه‌ کئچدیلر، قرارگاه‌ اۏرا‌دا ایدی. دئپوتات کۏمیسیاسې‌نېن بۆتۆن چاباسېنا باخمایاراق، اۏنلارې حربی گمی‌لره‌ بوراخمادېلار.

دۏنانما کاتئر‌لری یاخېنلاشدې. بیزیم گمی‌لری حده‌له‌دیلر: “یۏل وئرمه‌سنیز، آتش آچاجایېق”. خزر گمیچی‌لری دئدیک‌لرینده‌ دایانېب، حربی کۏماندان‌لېغا بیلدیردیلر: “سیزین گمی‌لره‌ مئییت یۆکلنمیشدیر. گئجه‌، قۏشون شَهَره‌ سۏخولا‌رکن، هلاک اۏلان‌لار کؤرپۆلره‌ داشېنمېشدېر. سیز تؤرَتدیڲینیز جینایتین ایزینی ایتیرمک ایسته‌ییرسینیز”.

کئشیکچی کاتئر‌لرین تۏپ لۆله‌لری خزر گمی‌لرینه‌ توشلاندې…

یانوارېن ییرمی ایکی‌سی، سَحَر ساعات اۏندا بوختانې توتموش خزر گمی‌لری فیت وئرمه‌ڲه‌ باشلادېلار.

أللی‌دن آرتېق گمی‌نین گؤیَرته‌سیندن‌ قۏپان هارای با‌کې اۆزه‌رینده‌ دالغالاندې… شهید‌لری دَفن إدیردیلر، آنا! میکرۏفۏن’لا‌ یاسین اۏخویور، گمی‌لر اولارتې قۏپارېر، سَسی زیندان تۆرۆم‌لره چاتېردې.

إشیتمیشدیک، شهید‌لری داغ‌اۆستۆ پارکدا باسدېراجاقدېلار. بیزیم‌کی‌لردن کیمسه‌ قېمېلداندې: “بیزه‌ ده‌ اۏرا قیسمت اۏلسا ایدی، إله‌ بیلردیم، باشېمېزا هئچ بو اۏلای گلمه‌ییب”.

دؤردۆنجۆ گۆن، آخشام حربی دۏنانما خزر گمی‌لرینه‌ آتش آچدې. بیزیمکی‌لر جاواب وئردی. آتېشما دۆشدۆ. دینج گمی‌لریمیزین حربی دۏنانما‌نېن تۏپ آتش‌لرینه‌ دایانماغا گۆجۆ چاتمادې. تانکئر‌لرین نئچه‌سی دئشیلدی، یانغېن دۆشدۆ. مۆحاصیره‌ یارېلدې.

دۏنانمایا قورودان کؤمَک گلمیشدی، ایسپئسناز سۏلدات‌لارې گمی‌لریمیزه دۏلوشدولار. خزر گمیچی‌لری‌نین بیر قیسمی قایېق‌لارا مینیب زېغ بورنو، أحمدلی سَمته‌ اۆز توتدولار…

“هیدرۏقراف” آچېق دَنیزه‌ چېخدې… بیر دقیقه‌، دارېخما، آنا. بو دَنیزده‌ سوایتی نه‌ چۏخموش. آغ سوایتی‌لردی، باتېب چېخېر، گلیرلر…

سَحَره‌ آز قالېردې، بۆتۆن گئجه‌نی اۆزمۆشدۆک.

با‌کې لیمانېندا بیزیمکی‌لر یاخېنلاشا بیلسه’یدیلر، گؤیرته‌ده‌، تۆرۆم‌لرده کیمین نه‌ کؤکده‌ آپارېلدېغېنې سئزه‌جکدیلر.

آلاتۏراندا گؤیَرته‌ کران‌لارې ایشه‌ دۆشدۆ. تۆرۆملرده‌کی باغلاما‌لارې چېخارتماغا أل قاتدېلار. بلکه‌، تۏنقال چاتاجاقدېلار. یۏخ، بونلارېن نيَّتی اؤزگه‌ ایمیش. برئزئنت باغلاما‌لارې گؤیَرته‌نین قېراغېنا سۆرۆدۆلر.

“راز! دوعا! وزیالی!” – مئییت چاتېلمېش مافراش‌لار دَنیزه‌ قویلاندې.

سۏنرا… صاحابېندان‌ آیرې دۆشمۆش قۏل‌لار، قېچ‌لار، باشلار تۏلازلاندې.

بو، بیر مشقَّتـــدی. بیزی یاندېران اۏ ایدی کی، باشېمېزا گتیردیک‌لری بس دَڲیلمیش، آردېمېزجا سؤیۆش یاغدېرېر، تپیک’له ووروب باغېرېردېلار: ” Vot vam Şaxidlyar xiyabanı!وۏت وام شاخیدلیار خیابانې!”

بیر ده‌ گؤردۆک کی، آنا، اۆستۆمۆزده‌ وئرتۏلیۏت‌لار دۏلانېر.

کؤمه‌ڲیمی گلمیشدیلر؟ إندی، آز قالدې دالغا‌لارا تۏخانسېن. قاپې آچېلدې، اۏرادان دَنیزه‌ آتېلماغا باشلادېلار.

پاراشۆت‌لری یۏخ ایدی، دالغا‌لارېن آراسېنا دۆشۆر، باتېر… چېخمېردېلار. هه‌، بونلار دئسانت دَڲیلمیش، إله‌جه‌ بیزدنمیش‌لر. آما اۏنلارې وئرتۏلیۏت’لا‌ گتیر‌میشدیلر.

بئله‌جه‌، باشې هَشتَرخان، آیاغې لنکران – دَنیز اۏلدو مزارېمېز، جان آنا.

ایستَکلی آنام! گؤزۆمۆن ایشېغې آنا! یادېندامې، بیر آخشام باجې‌لارېم، سن، قۏنشو خالا‌ اۏتورموشدوق بیز‌ده‌.

یاز ایدی، سېناق‌لارېمېز باشلانمېشدې. من سنه‌ اؤز ایسته‌ڲیمی سؤیله‌دیم. دئدیم، اۏدئسسایا گئدیب، عالی دَنیز‌چی‌لیک مکتبینه‌ گیرمک ایسته‌ییرم.

راضې اۏلمادېن: “گؤزۆمۆن قاباغېندا اۏل، بالام منیم. بئش باجې‌نېن بیرجه‌ قارداشې، إویمیزین کیشی‌سی سن‌سَن” – دئدین.

طالئعین قیسمَتینه‌ باخ، آنا. عؤمرۆمده‌ ایلک دفعه‌ سَنین ایسته‌ڲی‌نین عکسینه‌ چېخدېم. دَنیز‌چی اۏلموشام، منیم آنام. اۆزۆرَم… أزَلجه‌ سوآلتې قایېق‌لارېن گؤرۆنمز، درین یۏل‌لارې ایله‌ دۆز 5 گۆن دۏلاندېق. سۏنرا هره‌میز بیر دییارا توش اۏلدوق.

کیمی شاه‌ دیلینده‌ اۆزه‌ چېخدې، کیمی تۆرکاندا. آخې، دَنیز اؤلۆ ساخلامېر؛ شاققالایېب باش بیر یانا، بَدَن اؤزگه‌ یانا آتمېشدېلار، ایتیب باتاق. چېخانسا واردې. بوللادا وئرتۏلیۏت‌لار آلچاقدانجا گۆلـله‌ یاغدېرېر، دلیب دئشیردی، گئتسین آلتا.

تۆرکان بالېقچې‌لارې گؤردۆ. کند دویوق دۆشدۆ. بالېقچې‌لار قایېغا مینیب گلدیلر. خزره‌ یییه‌‌لَنمیش کئشیکچی کاتئر‌لر پوسقودا ایمیش. بالېقچې دا، اۏنون گؤردۆڲۆ ده‌ یۏخا چېخدې…

بیر دقیقه‌. آنا، بیرجه‌ دقیقه‌. بو دَنیزده‌ نه‌ چۏخ سوایتی وارمېش… گؤر سَنین دَنیز‌چی اۏغلون بیر قۏل، بیر قېچ’لا‌ نئجه‌ شۆتۆیۆر!

دَنیزه‌ قار یاغېر. کیچیک چیلله‌ گیریر بو گۆن. کیچیک چیلله‌ بؤیۆک چیلله‌یه‌ دئییب: “من سَنین واختېندا گلسه‌ ایدیم، گلین‌لرین ألینی سنه‌یین قولپوندا دۏندوراردېم”.

قارشېدان یاز گلیر.

دَنیزه‌ قار یاغېر، باشېما قار أله‌نیر. خزر دَربند آلتېندا نئجه‌ بورولغانلې ایمیش. بیزه‌ داها نه‌ قار أثر إدر، نه‌ کۆلک. نه‌ دالغا‌لار باتېرار، نه‌ فېرتېنا سوسدورار.

یاماجدا دَربند مایاغې یانېر. دالغا‌لارېن قوجاغېندا ساحیله‌ اۆزۆرَم. آللاه‌ اۆزۆمه‌ باخار، قدیم آذربایجان شهری‌نین ساکین‌لری گؤرَر منی. گؤرسه‌لر، قورتاراجاقلار.

باجې‌لارېمې اؤپ، منی گؤزله‌مه‌.

سَنین دَنیز‌چی اۏغلون.

1 فئورال 1990-نجې ایل”

یازار / Yazar : آیهان میانالیAyhan Miyanalı

بو یازېنې دا اۏخویون /Bu Yazını da Oxuyun

mübariz örən-yeniqapi.com-

مینۏتاورېن اؤلۆمۆ / مۆباریز اؤرَن (لابیرینت حیکایه‌)

مینۏتاورېن اؤلۆمۆ / مۆباریز اؤرَن (لابیرینت حیکایه‌) أصلینه‌ قالسا، بو ایشده‌ حیکایه‌لیک هئچ نه‌ یۏخدو. …


Warning: count(): Parameter must be an array or an object that implements Countable in /home/yeniqapi/public_html/wp-includes/class-wp-comment-query.php on line 399

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *