مئیدانېن دَڲیشَن آلانې / آیهان میانالې (کؤشه یازې)
سۏن اۏتوز ایلده آذربایجان میللی حرکاتېنېن ایچینده یاشادېغېم تجرۆبه گؤرسهدیر کی، تۏپلوموموزون سیاسی‑ایجتیماعی یاپېیانا دۆنۆشۆملرینده أن جیدّی دَڲیشیکلیکلردن بیری، اۏرتاق بیلینجین مرکزینین تاریخی دایانېش آلانلارېندان ایداره اۏلونان دویغوسال مئیدانلارا سۆرۆشمهسی اۏلدو. بابک قالاسې کیمی سیموۏلیک و باغېمسېز دۆشۆنجه اۏجاغې زامان'لا اؤز ایشلهوینی ألدن وئردی و یئرینی سهند ایستادیۏمو کیمی کۆتلهوی، آنجاق ماهیَّتجه دویغولارېن بۏشالما اۆچۆن نظرده توتولموش آلانلارا وئردی. بو دَڲیشیکلیک سادهجه آلان دَڲیشیکلیڲی دَڲیلدی؛ حرکاتېن ماهیَّتینی دۆشۆنجهدن تپکییـه، دیالۏقدان شۆعارا، حاقلارېن ایستهڲیندن اۏیون نتیجهسینه دۏغرو گئرییه چَکَن درین بیر یاپېیانا دَڲیشیکلیڲی ایدی.
بابک قالاسېندا کئچیردیلن تۏپلانتېلار اوزون ایللر بۏیو آذربایجان ضیالېلارېنېن، آکتیویستلرینین و دۆشۆنجه آداملارېنېن "مئیدان آکادئمیسی" رۏلونو اۏینایېردې. بورادا عدالَت، کیملیک، دیل و مدَنی موختارییت کیمی قۏنولار اۆزهرینده جیدّی مۆذاکیرهلر آپارېلېب، تاریخین یئنیدن اۏخونماسې و کیملیڲین یئنیدن تعریفی اۆچۆن وئریملی آلان یارانېردې. بو مکانېن سیموۏلیک باغېمسېزلېغې اۏنو حاکیمییَتین بیرباشا مۆداخیلهسیندن قۏرویوب، بئلهلیک'له، اۏرادا فۏرمالاشان سؤیلَملر داها اۏریجینال و داها دایانېقلې اۏلوردو. دیل بورادا شۆعار آراجې دَڲیل، دۆشۆنجه وارلېغې ایدی؛ مۆذاکیرهلر ایسه دویغوسال دَڲیل، آنالیتیک کاراکتئر داشېیېردې.
تبریزین "تیراختۏر" تیمینین سوپئرلیگه قایېدېشې و سهند ایستادیۏمونون کۆتلهوی تۏپلاشما آلانېنا چئوریلمهسی ایله حاکیمییَت اۆچۆن یئنی بیر ایمکان یاراندې. ایستادیۏمون داورانېش قایدالارې ایلک اؤنجهدن بَلیرلَشمیش دیر و کۆتله پیسکۏلۏژیسی بورادا داها راحات یؤنلَندیریلیر. بئله بیر اۏرتامدا سیاسی شۆعارلار اۏیونون دویغوسال دالغاسې ایچینده أریییب و اۏیون بیتدیکدن سۏنرا اؤز إتکی گۆجۆنۆ ألدن وئریر. بو، میللی حرکاتېن سۏن اۏنایللیکده یاشادېغې أن جیدّی گرگینلیکلردن بیری اۏلدو:
سیاسی ایستک دویغوسال إپیزۏدا چئوریلدی.
بو پرۏسئسین سۏسیۏ‑پسیکۏلۏژی تحلیلی گؤرسهدیر کی، "چرچیوهلهمه" نسنهسی بورادا حلّإدیجی رۏل اۏینادې. آنا دیلینده تحصیل کیمی تَمَل حۆقوقی ایستک ایستادیۏم چرچیوهسینده سَسلهنَنده، حۆقوقی‑قوروم اۏداقلې سويّهدن دویغوسال سَسلَنمهڲه إنیر. بو چرچیوه دَڲیشیکلیڲی ایستهڲین ماهیَّتینی دَڲیشیر: حۆقوقی مۆباریزه یئرینی شۆعار سَسلنمهسینه وئریر و سۏنوجدا ایستک داواملېلېغېنې و قوروم اۏداقلې آردېجېلېق ایمکانېنې ألدن وئریر. بو، حرکاتېن دۆشۆنجه اۆرۆنۆندن دویغوسال تپکی اۆرۆنۆنه سۆرۆکلنمهسینین تَمَل دؤنۆم نؤقطهسی ایدی.
حاکیمییَتین ایدمان اۏرتامېنا کئچمهسی یالنېز شۆعارلارېن یؤنۆنۆ دَڲیل، هم ده سیاسی مدنیيَّتی دَڲیشدیردی. بابک قالاسېندا ایزلهنینَن یۆکسک أدبی سويّه، آیدېن ایلهتیشیم و قارشېلېقلې حؤرمَت ایستادیۏم اۏرتامېندا سالدېرقانلېق، یامان-سؤیۆش و مرکزچی کۆتلهلر'له دویغوسال قارشېدورمایا چئوریلدی. بو مدَنی إنیش، دیالۏق آلانېندان رقابت آلانېنا کئچیدین دۏغال سۏنوجو ایدی؛ بورادا آرتېق "حاقّ‑عدالت" مَنطیقی یۏخ، "غالیبیَّت‑مغلوبیت" مَنطیقی حاکیم اۏلوردو.
آذربایجان میللی حرکاتې ماهیَّتجه آکادئمیک و تاریخی تحلیله سؤیکهنَن بیر حرکات ایدی. آنجاق مئیدان بابک قالاسېندان ایستادیۏملارداکې قالالارا داشېناندا، حرکات دۆشۆنجه سويّهسیندن تپکی سويّهسینه إندی. بو إنیش خالقېن گۆجسۆزلۆڲۆندن دَڲیل، حاکیمییَتین سۏسیال إنئرژینی گۆوَنسیز دۆشۆنجه آخېنلارېندان گۆوَنلی دویغوسال آخېنلارا یؤنَلتمَک اۆچۆن قوردوغو مۆهندیسلیکدن قایناقلاندې. سهند ایستادیۏمو بئلهلیک'له، سیاسی إنئرژینین بۏشالدېلدېغې لابراتۏرا چئوریلدی؛ حالبوکی بابک قالاسېندا بو إنئرژی سؤیلَمه چئوریله بیلردی.
بو گۆن، اوزون ایللرین تجرۆبهسیندن سۏنرا آیدېن گؤرۆنۆر کی، میللی حرکاتېن اؤز تَمَل کؤکلرینه قایېدېشې ضروری دیر. بابک قالاسې یئنیدن دۆشۆنجه اۆرۆنۆنۆن سیموۏلیک آلانېنا چئوریلمهلی دیر؛ فیزیکی مکان کیمی یۏخ، سیاسی داورانېش مۏدئلی کیمی بیر چرچیوهده. آذربایجان حرکاتې ایستادیۏملارېن ایداره اۏلونان دویغوساللېغېندان قورتولوب آنالیتیک دۆشۆنجه، دیالۏق و سؤیلَم اۆرۆنۆنه قایېتمایېنجا، ایستکلر سیموۏلیک سويّهده قالاجاق و حۆقوقی سۏنوج دۏغورمایاجاق.
بو سیاسی‑سۏسیۏلۏژی آخساقلېق کئچمیشین نیسگیلی دَڲیل، گلهجهڲین خریطهسی دیر. میللی حرکات یالنېز اۏ زامان اؤز گرچک گۆجۆنه قایېدا بیلر کی، "دویغو" ایله "آنلایېش" آراسېنداکې سېنېرې یئنیدن قورسون و چالېشما مئیدانېنې ایداره اۏلونان کۆتله آلانلارېندان باغېمسېز دۆشۆنجه آلانلارېنا داشېسېن.
یئنی قاپې Yeni Qapı یئنی قاپې، یئنی باخېش دېر تۆرک دۆنیاسېنا










